Zamek krzyżacki w Papowie Biskupim: sezon 2007

W 2007 roku kontynuowano prace archeologiczne na dziedzińcu zamkowym. Celem badań sondażowych była przede wszystkim weryfikacja rzutu murów budynków skrzydeł zamku, które rekonstruowano do tej pory w oparciu o zachowane na powierzchni ziemi pozostałości murów przyziemia. Badania te miały również dać odpowiedź na pytanie o charakter i skalę zniszczeń poszczególnych partii budowli dziedzińca zamkowego.

Wytyczono osiem odkrywek (1/07 – 8/07) – w tym cztery sondaże, które eksplorowano w punktach węzłowych, w celu zweryfikowania planu założenia oraz dwa wykopy (4/07 i 6/07) usytuowane przy murach obwodowych zamku w celu sprawdzenia posadowienia stopy fundamentów i określenia spoistości zaprawy użytej do budowy ławy fundamentowej dla celów konserwatorskich.

Odkrywki 1/07, 3/07, 7/07 założono w celu zweryfikowania planu murów skrzydeł południowego, wschodniego i zachodniego. W pierwszej odkrywce (1/07) odsłonięto silnie zniszczony narożnik murów obwodowych skrzydeł południowego (tzw. domu komtura) i zachodniego, w którym mieściła się kuchnia i inne pomieszczenia gospodarcze zamku. W wykopie o wymiarach 4×5 m odsłonięto silnie zniszczoną, ale czytelną koronę narożnika południowo-zachodniego zamku.

W drugim sondażu (3/07) o wymiarach 5×3 m, usytuowanym w odległości około 2 m na południe od północnego skrzydła zamku, odsłonięto fragment korony zniszczonego muru wschodniego skrzydła zamku. Mur w tej partii został rozebrany niemal do stopy fundamentu. W południowej części odkrywki, około 1,50 m od powierzchni gruntu, odsłonięto fragment ceglanego muru – prawdopodobnie zawaloną część ściany budynku.

W sondażu 7/07 założonym w południowo-wschodnim narożniku budynków skrzydeł zachodniego i południowego odsłonięto fragment korony murów ścian obwodowych oraz pozostałości świadczące o tym, że w tym miejscu znajdowało się wejście do budynku skrzydła południowego. Odkryto również fragment kamiennego bruku dziedzińca.

Kolejne trzy odkrywki – nr 2/07, 5/07 i  8/07, założono przy murach budynków skrzydeł zachodniego, północnego i wschodniego zamku  Pierwszy wykop (2/07) wytyczono przy zachodniej ścianie obwodowej zamku. Po zdjęciu warstwy humusu na całej powierzchni odkrywki odsłonięto kamienne rumowisko: duże głazy pochodziły zapewne z rozebranej ściany działowej oddzielającej dwie części budynku skrzydła zachodniego zamku, po której zachowały się strzępia widoczne do dziś na licu muru zachodniego zamku.

W drugim wykopie (8/07)  o wymiarach 2 x 2 m, eksplorowanym przy licu wschodnim wschodniego muru obwodowego, w pobliżu narożnika południowo-wschodniego, odsłonięto fragment podpiwniczenia z zachowanym odcinkiem sklepienia beczkowego. Jest to kontynuacja piwnicy odkrytej w 2005 roku. W sondażu odkryto liczne fragmenty naczyń ceramicznych, kości zwierzęcych i płytek posadzkowych.

Trzeci wykop (5/07) eksplorowano przy licu południowym południowej ściany obwodowej sali kapitularza. Odkrywkę założono w pobliżu wykopu 1 eksplorowanego w sezonie 2005, w którym odsłonięto fragment klatki schodowej prowadzącej do piwnicy pod południowym murem skrzydła północnego zamku. Około 1 m poniżej powierzchni gruntu, pod warstwą gruzu, w południowej części wykopu, natrafiono na fragmenty muru o szerokości 0,5 m, wzniesionego z cegieł łączonych zaprawą wapienną. W północnej części wykopu odkryto natomiast pozostałości silnie zniszczonego muru wzniesionego z cegieł palcówek łączonych zaprawą i gliną – układ cegieł i znaczne ilości spalenizny, przepalonych fragmentów cegieł wskazują, że są to być może pozostałości pieca . W zasypie tego pomieszczenia odkryto znaczną ilość fragmentów naczyń ceramicznych, w tym zachowaną w całości misę datowaną na XVII wiek z przepalonym fragmentem metalu w środku.

 Dwie ostatnie odkrywki (nr 4/07 i 6/07) założono przy zewnętrznym licu murów obwodowych zamku – północnym i południowym. Celem tych odkrywek było sprawdzenie poziomu posadowienia i szczegółów budowy fundamentu murów obwodowych oraz określenie spoistości zaprawy wiążącej (6/07) niezbędnych do przeprowadzenia analiz fizykochemicznych, będących częścią prowadzonych równolegle badań konserwatorskich.

W odkrywce nr 6/07 odsłonięto ławę fundamentową północnej ściany północnego skrzydła zamku. Solidna konstrukcja muru posadowiona jest na dobrze zachowanej kamiennej ławie wzniesionej w wykopie szerokoprzestrzennym, dobrze czytelnym w profilu wschodnim odkrywki. Duże głazy układane poziomo i mniejsze kamienie umieszczane w szczelinach wiązane były zaprawą wapienną. Stopę fundamentu odsłonięto na poziomie około 2,5 m od współczesnego poziomu gruntu.

Drugi wykop (4/07) eksplorowano przy południowym murze obwodowym zamku. Wykop założono w celu zweryfikowania hipotezy o istnieniu w tym miejscu cmentarza. W 2006 roku odsłonięto tu silnie zniszczone fragmenty kilku szkieletów ludzkich. W wykopie odsłonięto również fragment lica południowego muru budynku skrzydła południowego zamku. W trakcie eksploracji odkryto jedynie luźne fragmenty kości ludzkich, pochodzących zapewne ze zniszczonego grobu odkrytego w wykopie 4 w 2006 roku. Nie znaleziono natomiast żadnych dowodów świadczących o istnieniu w tej części wzgórza cmentarza, w okresie rozpoczęcia budowy zamku.

Na podstawie: M. Wiewióra, Wstępne wyniki badań archeologiczno-architektonicznych na zamku w Papowie Biskupim w latach 2006-2008, Toruń 2009.

Comments are closed.