Zamek krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim: sezon 2009

W 2009 roku kontynuowano badania dziedzińca oraz parchamu – terenu położonego pomiędzy zachodnim murem obwodowym i murem gdaniska. Początkowo planowano eksplorację czterech wykopów badawczych, jednak w odkrywkach nr 16 i 17, założonych w fosie zamkowej, po zdjęciu humusu, wybiła woda gruntowa uniemożliwiająca dalsze badania.

W owym sezonie badawczym w dalszym ciągu toczono prace na terenie dziedzińca przy zachodniej kurtynie zamku w wykopie nr 10, którego eksplorację zakończono na poziomie zalegania ceglanego skupiska cegieł. Zajmowały one północno-zachodnią część wykopu. Cegły o wymiarach 30-32 x 15-15 x 9-10 cm zgromadzono na powierzchni o wymiarach 2 x 2,5 m i miąższości około 1m. Zachowało się 10 całych cegieł, 113 połówek i około 30 mniejszych fragmentów, w tym 3 płytki posadzkowe.

Cegły zalegały na warstwie niwelacyjnej o miąższości około 40 cm, pod którą zalegała warstwa demolacyjno-pożarowa – spalenizny z fragmentami przepalonego drewna o miąższości około 10 cm.

Warstwy o charakterze zasypiskowym, niejednorodnym o miąższości około 1,5 m zawierała głównie materiał pokonsumpcyjny (kości zwierzęce). Zarejestrowany układ warstw sugeruje, że ostateczna likwidacja piwnicy nie nastąpiła zaraz po rozbiórce sklepień, ale po dłuższym okresie czasu. Dokumentują to warstwy gruzu, gliny i spalenizny, które odkładały się w trakcie kolejnych prac remontowo-budowlanych związanych najpewniej z naprawami prowadzonymi w obrębie budynku skrzydła zachodniego. Poziom calca zarejestrowano na głębokości 96,00 m n.p.m.

W wykopie odsłonięto fragment zachodniej ściany piwnicy z podporą sklepienia krzyżowego. Mur wykonany z cegieł starannie łączonych zaprawą wapienną. Na licu ściany czytelne są dwa otwory maculcowe.

Poziom posadowienia stopy ławy fundamentowej zachodniej kurtyny zamku odsłonięto w wykopie 14 założonym na parchamie, pomiędzy zachodnią kurtyną, a murem gdaniska. W przestrzeni międzymurza założono również wykop 15, który przylegał do drugiej linii muru zamku.

Około 50 cm od współczesnego poziomu gruntu zalegała zbita glina o miąższości blisko 2,5 m. Poziom związany z pracami budowlanymi zamku zarejestrowano na głębokości 2,6 m od powierzchni gruntu – 50 cm wyżej od poziomu posadowienia stopy fundamentu muru.

Fundament zachodniej kurtyny wzniesiono w wykopie wąsko przestrzennym. Wykonany był starannie z dużych i średniej wielkości kamieni, z częściowo obrabianymi – wygładzanymi licami, wiązanych zaprawą wapienną.

Interesujące wyniki przyniosły badania wykopu nr 15, który przylegał do lica muru gdaniska. Wykop założono w celu weryfikacji informacji zawartych w dokumentacji wyników badań architektonicznych prowadzonych w latach 80-tych,  kiedy w pobliżu gdaniska odsłonięto bliżej nieokreśloną budowlę z wylotem otworu pieca(?). Pod humusem zarejestrowano silnie zakłócony układ nawarstwień o miąższości około 1 m.

W północnym profilu odkrywki, około 0,50 m poniżej powierzchni gruntu, odsłonięto fragment ceglanej korony muru ciągnącego się ze wschodu na zachód. Na koronie muru oraz w środkowej i północnej części wykopu, około 1,2 m od powierzchni gruntu, zanotowano kilkadziesiąt fragmentów lub całych okazów zbroi płytowej oraz kilkadziesiąt grotów bełtów do kusz, gwoździ żelaznych i innych przedmiotów metalowych.

Trudno zinterpretować charakter zarejestrowanego układu stratygraficznego i  zabytków zalegających w warstwie demolacyjnej. Odkryty zespół militariów zalegał na niewielkiej przestrzeni o powierzchni około 2 m2, rozrzucony bez jakiegokolwiek, rejestrowanego metodami archeologicznymi, intencjonalnego układu.

Na podstawie: M. Wiewióra, Sprawozdanie z badań archeologiczno-architektonicznych na zamku głównym w Radzyniu Chełmińskim w latach 2008-2009, Toruń 2009.

Comments are closed.