Region

Ziemia chełmińska w XIV wieku (oprac. B. Wasik)

Obszar ziemi chełmińskiej, od XI wieku, wyznaczały trzy rzeki – Wisła, Osa oraz Drwęca. W drugiej połowie XIII stulecia zaczęto zaliczać do niej także ziemię lubawską oraz tereny na prawym brzegu Osy wraz z Łasinem. Natomiast w 1317 roku przyłączona została również ziemia michałowska. Nazwa regionu pochodzi od miasta Chełmno, które obok Torunia było głównym i najstarszym ośrodkiem na tym obszarze.

Pierwsze wzmianki na temat osadzenia Krzyżaków na ziemi chełmińskiej zawarte są w przywileju Fryderyka II dla Zakonu Krzyżackiego z marca 1226 roku. Według nich książę mazowiecki Konrad miał nadać Zakonowi ziemię chełmińską oraz inne tereny na pograniczu z Prusami. Wiosną 1228 roku na ziemie polskie przybyli emisariusze wielkiego mistrza w celu przyjęcia od Konrada Mazowieckiego ziemi chełmińskiej i dziesięcin z dóbr chełmińskich od biskupa Chrystiana. Trzech rycerzy zakonników, którzy pod przewodnictwem Filipa z Halle przybyli we wspomnianym roku do Polski, zajęło gródek nazywany w tradycji krzyżackiej Vogelsang. W 1230 roku dowodzeni przez późniejszego mistrza krajowego Hermana von Balka Krzyżacy rozlokowali się nad Wisłą. Na początku zajęli Nieszawę, następnie wznieśli grody w Chełmnie i Toruniu.

Zakon Krzyżacki w krótkim czasie, prawdopodobnie między II połową XIII, a połową XIV wieku, wzniósł na terenie ziemi chełmińskiej gęstą sieć zamków, które są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tego regionu. Warownie realizowały cele polityczne, militarne, gospodarcze i propagandowe. Stały się widomym świadectwem dobrze zorganizowanego państwa.

Herb Prus Królewskich, który jest także herbem ziemi chełmińskiej, został nadany w 1466 roku przez króla Kazimierza Jagiellończyka, kiedy Prusy Królewskie zostały przyłączone do Korony. Głównym motywem nadanego herbu był czarny orzeł, widniejący na przecięciu ramion krzyża wielkiego mistrza Zakonu, wzbogacony przez elementy herbów Polski i Litwy: korony i ręki z mieczem. Korona umieszczona na szyi orła oraz ręka pogoni litewskiej symbolizowały podległość Prus królowi polskiemu.

Herb ziemi chełmińskiej

Ziemia chełmińska w XVI wieku (oprac. B. Wasik)

Comments are closed.