Zamek biskupi w Wąbrzeźnie: sezon 2010

Podczas badań zamku biskupiego w Wąbrzeźnie w 2010 roku założono 9 wykopów sondażowych. Badania rozpoczęto od eksploracji dwóch sondaży (1 i 2) o wymiarach 2 x 3 m każdy, założonych w południowo-zachodniej części skrzydła południowego zamku. Celem badań prowadzonych w tej części obiektu było przede wszystkim odsłonięcie pozostałości murów kurtyny południowej zamku oraz piwnic skrzydła południowego. Po zdjęciu warstwy humusu w obu wykopach odsłonięto starannie wykonany bruk wykonany z drobnych otoczaków. Sondaż nr 1 założono również w celu rozpoznania głębokości posadowienia stopy fundamentu muru północnego skrzydła południowego. Oprócz bruku odsłonięto również fragmenty filara sklepiennego. Jego pozostałości stwierdzono częściowo w wykopie 1 i świadku pomiędzy wykopami 1 i 2. Filar ceglany wykonany był z cegieł sklepieniowych o niestandardowej wielkości. W wykopie nr 2 odsłonięto pozostałości południowej kurtyny zamku. Kamienny mur wykonany z dużych głazów został niemal w całości rozebrany. Osiągnięto poziom posadowienia stopy fundamentu kurtyny.

Kolejne dwa wykopy (3 i 4) założono w skrzydle zachodnim zamku (nr 3) i na dziedzińcu zamkowym (nr 4). Sondaż nr 3 o wymiarach 4,40 x 2,20 założono w celu rozpoznania głębokości zalegania stopy fundamentu murów skrzydła zachodniego zamku. Usytuowano go pomiędzy zachowanymi reliktami murów pomieszczenia. Pod humusem i warstwą gruzu ceglanego stwierdzono warstwę czystej żółto-brunatnej gliny bez materiału zabytkowego.

Wykop nr 4 o wymiarach 5 x 3 m założono w celu rozpoznania stratygrafii na dawnym dziedzińcu. Wykop eksplorowano do głębokości 2 m. Dalszą eksplorację przerwano w związku z zagrożeniem zawalenia profili. Pod warstwą humusu, w południowej części sondażu stwierdzono żółtą glinę – calec. Południową część wykopu zajmowały relikty klatki schodowej prowadzącej z dziedzińca do piwnicy krużganka i skrzydła południowego. Natomiast w północnej i środkowej części odkrywki stwierdzono wyraźne pozostałości wkopu związanego prawdopodobnie z funkcjonującą w tym miejscu studnią zamkową, zniszczoną po opuszczeniu zamku i jego rozbiórce w XVIII-XIX w. W zasypie wkopu, w warstwie brunatnej próchnicy z gruzem ceglanym i zaprawą wapienną, odkryto liczne fragmenty ceramiki naczyniowej datowanej na okres późnośredniowieczny, kafli naczyniowych, metali, kształtki ceglane – sklepienne i ościeżnicowe – okienne w tym fragment maswerku, który najprawdopodobniej pochodzi z wystroju kaplicy zamkowej zlokalizowanej w południowym skrzydle zamku oraz kości zwierzęcych. Wykop przedłużono w kierunku północnym o 1,5 m.

W północnej części wzgórza wytyczono sondaż nr 5. Celem odkrywki było przede wszystkim rozpoznanie stanu zachowania północnej kurtyny zamku. Do dnia dzisiejszego na powierzchni zachowały się jedynie niewielkie pozostałości korony muru ceglano-kamiennego. Jednak po doczyszczeniu okazało się, że są to fragmenty muru płytko posadowionego na calcu.

Wykop nr 6 o wymiarach 1,5 x 4 m założono w celu rozpoznania substancji murowanej krużganka zamku i piwnic skrzydła południowego. Po zdjęciu humusu odkryto pozostałości korony muru północnego krużganka oraz ścian działowych piwnic. Zlokalizowano również ciągi komunikacyjne – w tym relikty otworów drzwiowych łączących pomieszczenia piwnic z dziedzińcem. W zasypie pomieszczeń piwnic odkryto m.in. fragmenty naczyń ceramicznych.

Sondaż nr 7 założono na południe od wieży zamkowej w celu rozpoznania stanu zachowania murów piwnic i kurtyny południowej zamku. Po zdjęciu humusu natrafiono na warstwę gruzu ceglanego – warstwa zasypiskowa z fragmentami kości zwierzęcych, ceramiki naczyniowej. Około 1,8 m poniżej poziomu grunty stwierdzono warstwę gliny bez materiału zabytkowego – calec. Nie zachowały się żadne pozostałości murów.

Przy wieży – po jej północnej stronie – wyznaczono sondaż nr 8. Celem odkrywki było rozpoznanie stratygrafii terenu w tej części zamku, w której znajdował się odcinek wschodniej kurtyny zamku oraz szyja bramy wjazdowej. Wykop o wymiarach 1,5 x 6 m usytuowanego wzdłuż osi wschód-zachód stykał się dłuższym bokiem z północnym licem wieży. Pod warstwą humusu stwierdzono zachowany szczątkowo wylewkę fundamentu kurtyny wschodniej. Na pozostałej powierzchni odkrywki zalegała warstwa gruzu ceglanego – porozbiórkowego.

Wykop nr 9 założono w północnej części parchamu – przestrzeni położonej pomiędzy wschodnią kurtyną zamku i murem przedzamcza. Wykop o wymiarach 1,5 x 4,5 m wytyczono w celu rozpoznania reliktów ceglanych murów widocznych na powierzchni. Po odczyszczeniu i zdjęciu humusu zalegała warstwa gruzu ceglanego o miąższości około 40cm. Niżej zalegała glina – calec. W odkrywce odsłonięto fragment fundamentu budynku szachulcowego. Płytko posadowiony fundament wykonany z cegieł i dwóch rzędów kamieni wiązanych zaprawą wapienną, posadowiony był około 0,50 cm poniżej poziomu gruntu.

Na podstawie: M. Wiewióra (red.), Zamek biskupów w Wąbrzeźnie. Sprawozdanie z badań archeologiczno-architektonicznych (sezon 2010), Toruń 2011.

Comments are closed.